شناختند . بعد او سكّه‌هائى زد ، كه تاريخ بعض آنها از 227 م . است . سكّه‌اى از او بدست آمده ، كه در ابتداء آن را از راه اشتباه به بلاش پنجم نسبت ميدادند « 1 » ) ، ولى بنابر تحقيقى عميق‌تر ، بعد معلوم شد ، كه از آرتاواسدس يا ( آرتاباذو ) است ( آرتاواسدس هم بايد مصحّف همان آرتاباذ باشد ) . در باب وقايع بعد عجالة تا بتاريخ دورهء ساسانى برسيم ، بطور خلاصه گوئيم ، كه اردشير پس از غلبه بر اردوان بتسخير ممالك ايران پرداخت . در اينوقت خسرو پادشاه ارمنستان ، كه بهمراهى اردوان بر تخت نشسته بود و عمو يا دائى آرتاواسدس يا آرتاباذ بود ، ( پروكوپىيوس ، ابنيه ژوستىنين ، كتاب 3 ، بند 1 ) بكمك شاهزاده مزبور آمد و قشونى جمع كرده با اردشير جنگيد و حتّى او را شكست داد ( ديوكاسّيوس ، كتاب 80 ، بند 3 ) ، ولى بالاخره اردشير با حيله بر او غالب آمد و بعد در همه‌جا فاتح گرديد . موسىخورن گويد ، كه ارامنه كمك‌هاى جدّى باشكانيان كردند و براى آنها بسيار كوشيدند ( تاريخ ارمنستان ، كتاب 2 ، بند 68 - 70 ) . نويسندگان ارمنى اين پادشاه ارمنستان را خسرو نامند ، ولى از نوشته‌هاى آنها معلوم نيست ، كه خسرو از اقرباى نزديك اردوان بوده باشد ( موسىخورن ، كتاب 2 ، بند 64 - 70 ) . پس از چند سال اردشير بر تمامى مملكت پارت استيلاء يافت و از خانواده اشكانى اشخاصى زياد بدست آورده نابود ساخت ( موسىخورن ، همان كتاب ، بند 70 ) ، ولى شاهزادگانى هم فرار كرده در جاهاى محكم يا صفحات دور سكنى گزيدند ، چنان كه در تاريخ دوره ساسانى بيايد . جهت خروج اردشير بر اردوان جهت قيام پارسيها برياست اردشير پاپكان بر اردوان درست معلوم نيست ، ولى آگاثياس « 2 » در باب اردشير چنين نوشته ( كتاب 2 ، بند 25 ) : « اردشير مغى بود ، كه از اسرار مذهب اطّلاع كامل داشت » ( اين عبارت آگاثياس هم نظرى را ، كه بالاتر در باب نسب اردشير ذكر كرديم تأييد مىكند ) . عبارت نويسندهء مزبور مىرساند ، كه

--> ( 1 ) - Lindsay . History and . coinage . p . I . IV N 95 . ( 2 ) - Agathias .